หมวด ข

ข่ม

การสานที่ใช้ตอกกดลงบนตอกอีกเส้นหนึ่ง อาจจะสอดขัดกันในแนวตั้งฉากตามลักษณะลายขัด หรือสอดในมุมทแยงอย่างลายเฉลวหรือลายตาเข่ง ข่มเป็นวิธีสานที่สลับกับยก หรือยกตอกขึ้นเพื่อสอดตอกเข้าไปแล้วข่มหรือกดลง การสานยกและข่มเป็นพื้นฐานของการสานและการทอ

ขยาบ

เครื่องกันแดดและฝนบนเรือกำปั่นหรือเรือเอี้ยมจุ๊น ทำด้วยไม้เป็นแผงสี่เหลี่ยมกรุด้วยใบจาก ใบตาล หรือสังกะสีพาดเป็นเพิงต่อจากประทุนท้ายเรือ มักเลื่อนเข้าออกได้

ขลุม

เชือกถักสวมหัวม้าสำหรับล่ามหรือจูง บางถิ่ใช้เชือกร้อยกับไม้สองอันขนาดเท่ากับหน้าม้าเพื่อช่วยไม่ให้ขลุมหลุดง่าย

ขลุม อีสานเรียก แคม้า เค่มม้า

ขอ

เครื่องแขวนคอสัตว์เพื่อให้เกิดเสียง ตัวขอขุดด้วยไม้เนื้อแข็งมีหูไม้สำหรับผูกเชือกสองข้าง ขุดเป็นโพรง มีไม้เล็กๆเป็นลูกกระทบห้อยอยู่ในด้านในสองหรือสามอัน เมื่อแกว่งจะเกิดเสียงทำให้เจ้าของรู้ว่าสัตว์ของตนอยู่ที่ไหน

ข้อง

เครื่องจักสานสำหรับใส่ปลาหรือสัตว์น้ำ มีรูปร่างต่างกันไปตามการใช้งาน เช่นข้องสำหรับสะพายหรือหิ้วมักมีรูปกลม คอคอด ปากกลม มีงาเป็นฝาปิด เรียก ข้องตั้งหรือข้องยืน ข้องสำหรับลอยน้ำ คอกลม ตัวข้องป่อง มีทุ่นขนาบเพื่อให้ลอยน้ำได้ เรียกว่า ข้องลอยหรือข้องเป็ด

ข้อง บางทีเรียก ตะข้อง

ขัน

ภาชนะสำหรับใส่หรือตักน้ำดื่ม หรือใส่ข้าว รูปมะนาวตัด ทำด้วยวัสดุหลายชนิด เช่น เงิน ทองแดง ทองเหลืองเป็นต้น มีทั้งชนิดมีลวดลายและไม่มีลวดลาย การเรียกชื่อขันจะเรียกตามการใช้งาน เช่น ขันเชิง ขันมีเชิงสำหรับตั้ง ขันน้ำพานรอง ขันที่มีพานรองรับ เป็นต้น

เข่ง

ภาชนะจักสานด้วยตอกเป็นตาโปร่งรูปหกเหลี่ยมเรียก ลายตาเข่ง เข่งมีรูปร่างและขนาดต่างๆกัน เรียกตามการใช้สอย เช่น ใส่ปลาทู เรียกเข่งปลาทู เข่งสำหรับใส่ไก่ เรียกเข่งไก่ เป็นต้น

เขนง

ภาชนะสำหรับใส่ดินปืนที่ใช้ที่ใช้ประจุปืนแก๊ป ทำจากเขาวัวหรือเขาควาย โดยอุดโคนเขาให้ตันแล้วตัดด้านแหลมปืนปากสำหรับกรอกดินปืน ใช้ไม้กลึงหรือถากเป็นจุก และมีพวยสำหรับกรอกดินปืนเข้ากระบอกปืน และมักมีถุงที่ถักด้วยหวายสำหรับใส่กระสุนปืนด้วย บางถิ่นทำด้วยไม้เป็นรูปร่างต่างๆกันและแกะสลักเป็นลวดลายทารักหรือชาด

เขิง

เครื่องจักสานสำหรับจับสัตว์น้ำประเภทตะแกรง แต่มีขนาดเล็ก ใช้ช้อนกุ้ง ปู ปลาในแหล่งน้ำตื้น

เขียง

ไม้แผ่นกลมๆหรือสี่เหลี่ยม มักทำจากไม้เนื้อเหนียว เช่นไม้มะขาม ใช้รองหรือสับ เขียงมีขนาดต่างๆกันตามการใช้สอย มีขนาดตั้งแต่เส้นผ่าศูนย์กลางเพียงหนึ่งคืบจนถึงหนึ่งศอก

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: